อิทธิบาท คือ ธรรมที่ทำให้บรรลุถึงความสำเร็จตามที่ตนประสงค์ ประกอบด้วยธรรม 4 ประการ คือ
1. ฉันทะ ความพอใจรักใคร่ในสิ่งนั้น ซึ่งหมายถึง “เต็มใจทำ”
2. วิริยะ ความพากเพียรในสิ่งนั้น ซึ่งหมายถึง “แข็งใจทำ”
3. จิตตะ ความเอาใจใส่ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น ซึ่งหมายถึง “ตั้งใจทำ”
4. วิมังสา ความหมั่นสอดส่องในเหตุผลของสิ่งนั้น ซึ่งหมายถึง “เข้าใจทำ”

สิ่งที่ขัดขวางไม่ให้ประสบความสำเร็จ 4 อย่าง
1.ความเบื่องานที่ทำ
2.ความท้อในงานที่ทำ
3.ความดูดายในงานที่ทำ
4.การทำงานอย่างไม่มีประสิทธิภาพ
เมื่อแก้ปัญหาทั้ง 4 ได้หมดสิ้นไป งานจะประสบความสำเร็จ

ขั้นตอนการปฏิบัติอิทธิบาท 4
ธรรม ใช้แก้ปัญหา ทางปฏิบัติ
1. ฉันทะ (เต็มใจทำ) เบื่องานที่ต้องทำ ผู้ที่จะพอใจในงานที่ทำได้ต้องรู้ว่าจะมีประโยชน์อะไรเกิดขึ้นจากงานที่ทำ
2. วิริยะ (แข็งใจทำ) ท้อกับงานที่ทำ ให้มองอุปสรรคที่ทำให้ท้อเหมือนกับทารกมองขนม ให้มองคำ “อุปสรรค” ว่า “อุป” แปลว่าใกล้, “สรรค” แปลว่า สวรรค์ อุปสรรค แปลว่าใกล้สวรรค์ เมื่อมีอุปสรรคแปลว่างานใกล้สำเร็จ
3. จิตตะ (ตั้งใจทำ) ดูดายงานที่ทำ ให้ปฏิญาณต่อตนเองเสมอว่า “ไม่ว่าจะทำงานใดก็ตาม จะทำงานนั้นให้สำเร็จดีที่สุด”
4. วิมังสา (เข้าใจทำ) ทำงานไม่มีประสิทธิภาพ ให้พัฒนางานที่ทำด้วยการการศึกษาจากตำรา, สอบถามผู้รู้, ประชุมกันในทีมงาน เป็นต้น

ที่มา :เพื่อนแท้” กับดับทุกข์ด้วยธรรม