หลังพระผู้มีพระภาคเจ้าเสด็จปรินิพพานได้ 7 วัน พระสุภัททะซึ่งบวชเมื่อมีอายุมากแล้ว ได้กล่าวกับพระภิกษุผู้กำลังเศร้าโศกว่า “พอทีเถิด ผู้มีอายุ ท่านทั้งหลายอย่าเศร้าโศกไปเลย อย่าร่ำไรไปเลย พวกเราพ้นดีแล้วจากพระมหาสมณะผู้นั้น แต่ก่อนพวกเราถูกพระมหาสมณะผู้นั้น บังคับจู้จี้ว่า ‘สิ่งนี้ควรแก่พวกเธอบ้างละ สิ่งนี้ไม่ควรแก่พวกเธอบ้างละ’ มาบัดนี้ พวกเราปรารถนาสิ่งใด ก็จักทำสิ่งนั้น ไม่ปรารถนาสิ่งใด ก็จักไม่ทำสิ่งนั้น”

ต่อมาในวันประชุมแบ่งพระบรมสารีริกธาตุของพระผู้มีพระภาคเจ้า ท่านพระมหากัสสปะผู้เป็นประธานของพระภิกษุประมาณเจ็ดแสนรูป ได้นึกถึงคำพูดของพระสุภัททะและคิดว่า “เมื่อศาสดาล่วงไปแล้ว หากพวกภิกษุชั่วได้สมัครพรรคพวก จะพากันย่ำยีพระสัทธรรมให้อันตรธานไปไม่นานเลย ตราบใด ธรรมวินัยยังดำรงอยู่ ตราบนั้น ก็หาชื่อว่าศาสดาล่วงไปแล้วไม่ อย่ากระนั้นเลย จำเราจะช่วยกันสังคายนาธรรมและวินัย (พระไตรปิฎก) โดยวิธีที่พระศาสนานี้จะพึงดำรงอยู่ยั่งยืนยาวนาน.

จากนั้น ท่านพระมหากัสสปะก็กล่าวในที่ประชุมว่า "ผู้มีอายุทั้งหลาย เรามาช่วยกันสังคายนาธรรมและวินัยเถิด" ภิกษุทั้งหลาย กล่าวว่า ถ้าอย่างนั้น ขอพระเถระโปรดเลือกภิกษุทั้งหลายเถิด พระเถระละเว้นภิกษุที่เป็นปุถุชน โสดาบัน สกทาคามี อนาคามี เลือกเอาเฉพาะภิกษุผู้เป็นพระอรหันต์ ผู้ทรงปริยัติ คือพระไตรปิฎก บรรลุปฏิสัมภิทา มีอานุภาพยิ่งใหญ่โดยมาก ซึ่งพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยกย่องเป็นเอตทัคคะ รวมทั้งหมด 499 รูป ขาดอีก 1 รูป เพื่อรอให้พระอานนท์ซึ่งยังเป็นพระโสดาบันอยู่ได้บรรลุพระอรหันต์ก่อน แล้วเข้าร่วมเป็นคณะพระสังคายนาพระธรรมวินัย

ต่อมาท่านพระอานนท์ คิดว่า พรุ่งนี้เป็นวันประชุม การที่เรายังไม่เป็นพระอรหันต์ จะไปสู่ที่ประชุมนั้น ไม่ควร ท่านจึงตั้งใจทำสมาธิและเดินจงกรมทั้งคืน แต่ก็ไม่ได้บรรลุเป็นพระอรหันต์ ในเวลาใกล้รุ่ง ท่านคิดว่า เราคงทำความเพียรเกินไป จิตของเราจึงฟุ้งซ่าน เราจะทำความเพียรแต่พอดี จึงล้างเท้าแล้วก็เข้าวิหาร นั่งบนเตียง คิดจะพักเสียหน่อยหนึ่ง ท่านเอนกายลงบนเตียง เท้าทั้งสองพ้นพื้น และศีรษะยังไม่ทันถึงหมอน ในระหว่างนั้น จิตไม่ยึดมั่น และหลุดพ้นจากอาสวะทั้งหลาย ได้เป็นพระอรหันต์ แล้วดำดินไปสู่ที่ประชุมสังคายนา

* อ้างอิง : พระไตรปิฎกและอรรถกถาแปล ฉบับมหามกุฎราชวิทยาลัย เล่ม 9 หน้า 509 -512, เล่ม 39 หน้า 119- 129, เล่ม 70 หน้า 651 - 662

Cr.เพจ พม.สมคิด ชยาภิรโต
#พระไตรปิฏก #เข้าพรรษา #072today