อริยสัจ แปลว่า ความจริงของพระอริยะ เป็นธรรมเบื้องสูง เป็นธรรมสู่ความหลุดพ้น เป็นธรรมที่ลึกซึ้ง รู้ได้ยาก ไม่ใช่ธรรมของคนมีกิเลส ไม่ใช่ของพื้นๆ ที่เอาไปอธิบายของง่ายๆ

อริยสัจ มี 4 ประการ คือ ...
ทุกข์ แปลว่า คงสภาพได้ยาก (เพราะไม่ใช่ตัวตนที่แท้จริง จึงบังคับบัญชาไม่ได้)
สมุทัย แปลว่า สาเหตุของการคงสภาพได้ยาก
นิโรธ แปลว่า หยุด
มรรค แปลว่า ทาง

คนอื่นจะอธิบาย อริยสัจ อย่างไร ก็แล้วแต่สติปัญญาของผู้นั้น แต่ผู้เขียนจะอธิบายตามสติปัญญาอันจำกัดของผู้เขียนดังนี้

สาเหตุที่ อริยสัจ คือ ความจริงของพระอริยะ ก็เพราะ เฉพาะพระอริยเจ้าเท่านั้นที่จะเห็นความจริงนี้ (ความจริงที่เห็นว่า กายมนุษย์ ทิพย์ พรหม อรูปพรหม ล้วนตกอยู่ในไตรลักษณ์ และเห็นหนทางการหลดพ้นจากกายนั้น) อริยสัจจึงเป็นธรรมที่จะเปลี่ยนสถานะจากปุถุชนคนธรรมดาเป็นพระอริยเจ้า ซึ่งพระอริยเจ้า มี 4 ระดับ คือ พระโสดาบัน พระสกทาคามี พระอนาคามี พระอรหันต์

ผู้ที่จะเป็นพระอริยบุคคลระดับใดระดับหนึ่ง ต้องผ่านกระบวนการ เห็นอริยสัจ 4 ก่อน คือ ....

ใช้ธรรมกายโคตรภู เห็นอริยสัจ 4 ของกายมนุษย์ จะเข้าถึง ธรรมกายโสดาบัน เป็นพระโสดาบัน
ใช้ธรรมกายโสดาบัน เห็นอริยสัจ 4 ของกายทิพย์ จะเข้าถึง ธรรมกายสกทาคามี เป็นพระสกทาคามี
ใช้ธรรมกายสกทาคามี เห็นอริยสัจ 4 ของกายรูปพรหม จะเข้าถึง ธรรมกายอนาคามี เป็นพระอนาคามี
ใช้ธรรมกายอนาคามี เห็นอริยสัจ 4 ของกายอรูปพรหม จะเข้าถึง ธรรมกายอรหัต เป็นพระอรหันต์

เป็นอันเสร็จกิจของการเกิดมาเป็นมนุษย์ สามารถกำจัดกิเลสเป็นพระอรหันต์ได้ เรียกการเห็นอริยสัจของพระอริยะ 4 รอบว่า โสฬสกิจหรือ กิจ 16 ดังคำกลอนของพระเดชพระคุณหลวงปู่วัดปากน้ำ ในกลอนที่ว่า ...

"เกิดมาว่าจะมาหาแก้ว พบแล้วไม่กำ จะเกิดมาทำไม
สิ่งที่อยากเขาก็หลอก สิ่งที่หยอกเขาก็ลวง ทำให้จิตเป็นห่วงเป็นใย
เลิกอยาก ลาหยอก รีบออกจากกาม
เดินตามขันธ์สามเรื่อยไป เสร็จกิจสิบหก
ไม่ตกกันดาร เรียกว่านิพพานก็ได้"

ทุกข์ สมุทัย นิโรธ มรรค แปลเป็นภาษาที่เด็ก 7 ขวบก็เป็นพระอรหันต์ได้ก็คือ เห็นกายนั้นแล้ว ก็รู้ว่า "ไม่ใช่" รู้ว่าเหตุใดถึงไม่ใช่ ก็วางใจ "หยุด" เรื่อยไป จนเห็น หนทางไปสู่ความหลุดพ้น ซึ่งก็คือ "มรรค" หรือ ดวงมรรค ดวงปฐมมรรค (ทางอยู่ในดวง) แล้วก็หยุดในดวงมรรคเรื่อยไป ตามหลัก สติปัฏฐาน 4

สรุป อริยสัจ 4 ก็คือ "หยุด เป็นตัวสำเร็จ" เพราะเส้นทางนี้ ต้องหยุดอย่างเดียว ไม่ต้องทำอะไรมาก

"หยุดใจ" นะ ไม่ใช่หยุดกิน หรือหยุดการหยุดงาน
Facebook:SomchetMhin Jeranaisilpa
#072today #ธรรมะ #เข้าพรรษา #อริยสัจ4